Έχουνε περάσει αρκετές δεκαετίες από τότε, που άρχισε η μεταναστευτική περίοδος του λαού μας, από την ύπαιθρο προς τα αστικά κέντρα και κυρίως την πρωτεύουσα, αλλά και το εξωτερικό. Την ανάγκη για μετανάστευση επιβάλανε κυρίως, οι συμφορές της Γερμανοκατοχής και του εμφυλίου διχασμού, αλλά και η φτώχεια που μάστιζε τα χωριά. Οι αναγκαστικοί αυτοί μετανάστες φεύγοντας, κουβαλήσανε μαζί τους τον πολιτισμό τους, την ιστορία τους και γενικότερα τις παραδόσεις τους. Πολύτιμο εργαλείο για να διαφυλάξουνε αυτό το θησαυρό θεωρήσανε τους τοπικούς Πολιτιστικούς Συλλόγους, οι οποίοι πράγματι αποτελέσανε το συνδετικό κρίκο των αποδήμων μεταξύ τους, αλλά και με τους τόπους καταγωγής τους.
Η πολιτεία, το επίσημο Κράτος, έχει υποχρέωση να στηρίζει ηθικά και οικονομικά αυτούς τους θεσμούς των Πολιτιστικών Συλλόγων και τις δραστηριότητές τους, γιατί αυτοί είναι οι γνήσιοι εκφραστές του πολιτισμού μας. Και βέβαια, η συνεργασία των Πολιτιστικών Συλλόγων με τις τοπικές Δημοτικές Αρχές πρέπει να θεωρείται δεδομένη, για να υπάρχουνε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα προβολής του πολιτισμού στην πόλη. Συνεργασίες σε δράσεις, που μπορούνε να προβάλουνε και να αναδείξουνε την πολιτισμική τους ταυτότητα, το λαϊκό μας πολιτισμό. Όλοι όσοι ασχολούνται με πολιτισμικούς φορείς πρέπει να συνεργάζονται και να διεκδικούνε από την εκάστοτε δημοτική και πολιτική εξουσία, αλλά όχι να εναγκαλίζονται με αυτήν. Να ασχολούνται αποκλειστικά και μόνο για τους Πολιτιστικούς Συλλόγους και όχι να τους χρησιμοποιούνε «σκαλοπάτι» για πολιτικές τους επιδιώξεις.
Ο Σύλλογός μας δημιουργήθηκε κατ’ αρχήν ως Αδελφότητα Κρητών Ηλιούπολης από απόδημους Κρήτες που εγκατασταθήκανε στην Ηλιούπολη Αττικής. Υπήρξε αποξαρχής ένας ξεχωριστός φορέας πολιτισμού στην πόλη μας, μια υγιής παραδοσιακή γωνιά, μια ζεστή αγκαλιά για τη νεολαία μας. Υπήρξε ο φάρος των παιδιών και η προστασία τους από κάθε λογής κακοτοπιές. Υπήρξε η κοιτίδα των παραδόσεων, των ηθών και εθίμων της ιδιαίτερης πατρίδας μας, της λεβεντογέννας Κρήτης. Στη διοίκησή του βρεθήκανε ίσαμε σήμερο αρκετά πρόσωπα, Πρόεδροι και μέλη Δ. Σ και καθένα πρόσφερε ό,τι μπορούσε. Έτσι πρέπει και μετά τα εβδομήντα, να συνεχίσει να πρωτοπορεί, να μεταλαμπαδεύει την ιστορία και τις παραδόσεις του νησιού μας. Το οφείλουμε στους προγόνους μας και στις επόμενες γενιές. Ο Κρητικός πολιτισμός είναι ιδέα, την οποία οφείλομε όλοι να σεβόμαστε και να υπηρετούμε με θρησκευτική ευλάβεια.
Σε ό,τι με αφορά, κατοικώ μόνιμα στην Ηλιούπολη και κατάγομαι από τον Άγιο Ιωάννη Αμαρίου Ρεθύμνου. Είμαι μέλος του Συλλόγου Κρητών Ηλιούπολης από το έτος 1986, δηλαδή σαράντα χρόνια. Διετέλεσα και Πρόεδρος του Συλλόγου για δυό 2ετίες, 1997-1999 και 2001-2003.
Ως απλό μέλος, συμμετείχα πάντα ενεργά σε όλες τις δραστηριότητες του Συλλόγου μας, πολιτισμικές εκδηλώσεις, χορευτικά, απόκτηση ιδιόκτητης στέγης, κλπ. Ασχολούμενος συστηματικά με το ριζίτικο τραγούδι πρότεινα να πραγματοποιηθεί μια ιδιαίτερη εκδήλωση «Βραδιά ριζίτικου τραγουδιού», η οργάνωση της οποίας και μου ανατέθηκε και έγινε με εξαιρετική επιτυχία, στις 3 Μαίου του 1993, στο Θεατρικό Εργαστήρι του Δήμου Ηλιούπολης.
Ως Πρόεδρος του Συλλόγου, με τους άξιους συνεργάτες μου και στα δύο Διοικητικά Συμβούλια, προσπαθήσαμε να αναδείξομε ψηλότερα την πορεία του Συλλόγου, με διάφορες δραστηριότητες, πολλές από τις οποίες υψηλού πνευματικού-πολιτισμικού επιπέδου. Στην προσπάθειά μας συστρατευτήκανε και συμβάλανε θετικά και αρκετά απλά μέλη του Συλλόγου μας.
Θα αναφερθώ, πολύ περιληπτικά, στις δραστηριότητες που αναπτύξαμε στις δύο περιόδους της θητείας μου ως Πρόεδρος. Παρά το γεγονός ότι, ξεκινήσαμε με τις χειρότερες οικονομικές συνθήκες, εντούτοις ανταποκριθήκαμε πλήρως στις απαιτήσεις των δράσεων του Συλλόγου μας. Και στις δύο περιόδους ξεκινήσαμε με ένα πρωτοποριακό προγραμματισμό εκδηλώσεων, για ολόκληρη κάθε φορά τη διετία, που εντυπωσίασε και σχολιάστηκε με ευμενή σχόλια.
Οι πρώτες μας εκδηλώσεις ήτανε, το Πάτημα σταφυλιών και η Απόσταξη τσικουδιάς, που για πρώτη φορά γινότανε στην Ηλιούπολη. Συνεχίσαμε με Επέτειο Αρκαδίου, Κάλαντα και Χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις, Γιορτές Νεολαίας, Αποκριάτικες εκδηλώσεις και Καθαρή Δευτέρα, Παραδοσιακοί χοροί και Αποσπερίδες, Τιμητικές εκδηλώσεις, Επιστημονικές Διαλέξεις, Εθνικοί Επέτειοι, Εκθέσεις βιβλίου, Επέτειοι Μάχη Κρήτης, Έθιμο Κλήδονα, Ερωτόκριτος, Βότανα και Αρωματικά φυτά Κρήτης, Ιατρικές συμβουλές, Εκδρομές ημερήσιες και διήμερες, Τηλεοπτικές εκπομπές στον ΤV BLU SKAI και διάφορες άλλες εκδηλώσεις. Σαράντα συνολικά εκδηλώσεις, γίνανε την πρώτη διετία 1997-1999 και την επόμενη διετία 2001-2003 περίπου τριάντα. Και η ενημέρωση, με χρήση ντουντούκας, πανώ στις πλατείες, ταχυδρομικές επιστολές, και πολυάριθμα τηλεφωνήματα στα μέλη μας.
Δημιουργήσαμε επίσης Κρητική χορευτική παρέα ηλικιωμένων και Ομάδα ριζίτικου τραγουδιού, που ήτανε κάτι ξεχωριστό και ιδιαίτερο για το Σύλλογό μας. Ανανεώσαμε και εμπλουτίσαμε με παραδοσιακές φορεσιές το Σύλλογό μας. Κάναμε ανακαίνιση και συντήρηση της αίθουσας του Συλλόγου. Αναζητήσαμε, συλλέξαμε και αναρτήσαμε σε ειδικό πίνακα φωτογραφίες των διατελεσάντων Προέδρων, τροποποιήσαμε και κωδικοποιήσαμε το καταστατικού του Συλλόγου. Επιδιώξαμε την ανέγερση παρεκκλησίου, με τη συναίνεση Εκκλησίας και Δημοτικής Αρχής. Μεταφέραμε τις εκδηλώσεις μνήμης και όχι μόνο, από την κεντρική πλατεία στο Θέατρο Άλσους «Δ, Κιντής». Καθιερώσαμε κάποιες εκδηλώσεις στο όμορφο Άλσος Καλαβρύτων (πατητήρι). Συνεργαστήκαμε με όμορους Συλλόγους (Αργυρούπολης-Αγίου Δημητρίου) και κάναμε κοινές εκδηλώσεις.
Διακεκριμένοι λαογράφοι, λογοτέχνες, καλλιτέχνες και άλλοι επιστήμονες προσφέρανε τις γνώσεις τους, για την πραγματοποίηση και την επιτυχία των εκδηλώσεων. Και βέβαια σημαντική η προσφορά των μουσικών δασκάλων και χοροδιδασκάλων που ανεβάσανε τον πήχυ πολύ ψηλά.
Για όλες τις εκδηλώσεις τηρήθηκε αρχείο, με άλμπουμ φωτογραφικού υλικού, άλμπουμ με σχόλια του τύπου και βιντεοληπτικό υλικό, που κατατεθήκανε όλα στο Σύλλογο για το αρχείο του. Μακάρι κάποτε να αξιοποιηθεί αυτό το αρχειακό υλικό και γενικότερα να καταγραφεί ολόκληρη η ιστορία του Συλλόγου μας.
Ήθελα να αποφύγω προσωπικές εγκωμιαστικές αναφορές, αλλά εκτιμώ πως αξίζουνε να αναφερθούνε λίγες, αξιόλογων προσωπικοτήτων, γιατί καταδεικνύουνε ουσιαστικά το επίπεδο λειτουργίας του Συλλόγου μας :
1.Στην εφημερίδα ΚΡΗΤΙΚΑ ΝΕΑ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1998 ο Μιχάλης Καυκαλάς, Γιατρός-Λογοτέχνης σχολιάζει : Ο δραστήριος Πρόεδρος των Κρητών της Ηλιούπολης Σταύρος Φωτάκης έχει, ως φαίνεται, ενστερνιστεί ότι κανένα θέμα της κρητικής παράδοσης δεν πρέπει να παραμελείται και έχει αντιληφθεί ότι η παραδοσιακή γλώσσα της Κρήτης είναι το πιο παραμελημένο και αδικημένο κομμάτι της παράδοσής μας. Αυτός είναι και ο λόγος που πάει να χαθεί η ιστορική και δοξασμένη αυτή διάλεκτος. Έγραψε λοιπόν ο Πρόεδρος του Συλλόγου την πρόσκληση που στέλνουν στα κρητικά. Έδωσε δηλαδή και στη γλώσσα της Κρήτης την ευκαιρία να φανεί και την εναρμόνισε με τα υπόλοιπα κρητικά. Αυτό γίνεται σπάνια. Ελάχιστοι κάνουν αυτή την εναρμόνιση, ενώ οι πολλοί ξεχνούν ότι υπάρχει και η κρητική γλώσσα, η κρητική ελληνική γλώσσα όπως τη λένε συχνά οι γλωσσολόγοι. Στη συζητούμενη περίπτωση η πρόσκληση δεν είναι μόνο γραμμένη εξολοκλήρου και χωρίς αναμίξεις στη διάλεκτο (και μάλιστα της Δυτικής Κρήτης), αλλά είναι γραμμένη και με φωνητική γραφή, ώστε να αποδίδεται σωστά και η προφορά του Κρητικού. Αυτό ήταν μια μεγάλη έκπληξη για μένα, δεδομένου ότι πιστεύω στη φωνητική αυτή γραφή και τη συνιστώ, παρά τις δυσκολίες που έχει. Συγχαίρω λοιπόν τον Πρόεδρο Σταύρο Φωτάκη, που ήδη πρωτοπορεί σε πολλά και κάνει εξαιρετικές εκδηλώσεις. …………………
ΚΑΛΕΣΗ
Την Κυριακή στσ’ είκοσι του Σετέμπρη, πρίχου νυχτώσει, στσ’ οχτώ ποθές το βράδι,
σασε καλιούμε να κοπιάσετε στο Πατητήρι μας (Άλσος Καλαβρύτων)
κι ετουλόγου σας κι η γι εδικολογιά σας κι οι κουμπαροσυντέκνοι σας,
γειτόνοι και γειτονοπούλες σας, να πατήσομε ντα σταφύλια.
Ελάστε μα να καλοπεράσομε θέλει.
Για το Δ.Σ
Ο Πρόεδρος
Σταύρος Φωτάκης
2.Στην εφημερίδα: ΚΡΗΤΙΚΑ ΝΕΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1998 ο Σταύρος Κατζουράκης, Λογοτέχνης-Συγγραφέας σχολιάζει : Ούτε χαλκός ηχών, ούτε κύμβαλον αλαλάζον, ο πρόεδρος του Συλλόγου Κρητών Ηλιούπολης κύριος, κατά πάντα, Σταύρος Φωτάκης. Δημιουργικός μέσα στη σεμνότητά του και αθόρυβος και ανιδιοτελής κατά την προσφορά του. Ένας διάκονος της Παράδοσης αγαπητός. Και χρειάζονται τέτοιοι Κρήτες και Κρήσσες στα πολιτιστικά οχυρώματα για να μπορέσει αυτή η θέαινα, η Παράδοση να νικήσει εκείνους που τη βλέπουνε ως καλόγαλη αγελάδα, ψηφοδόχος ή εφαλτήριο δόξης λαμπρόν. ………… Αλίμονο αν δεν αγκαλιάσομε όλοι και κυρίως οι ταγοί την Παράδοση, αν την αφήσομε στο έλεος των πολιτικών και των κοινωνικών ανέμων. Αν την αγνοήσομε, αν την αδυνατίσομε τότε θα τη ρουφήξει ο σημερινός αδηφάγος και πατριδοκτόνος πολιτισμός. Εκείνος που, δια των αμπελοφιλοσόφων του διδάσκει και λέει, πως δίκαιο είναι ό, τι μας ωφελεί προσωπικά και αγαθό εκείνο που μας συμφέρει. Η Παράδοση δεν είναι συμφέρον, είναι αγώνας μεράκι και καημός. ……
3. Ο Μιχάλης Καυκαλάς, Γιατρός-Λογοτέχνης σε συνέντευξή του στις 28-2-1999 σχολιάζει : Ο κ. Φωτάκης είναι φωτισμένος άνθρωπος, ο οποίος αποξαρχής θέλησε να παρουσιάζει και τα πνευματικά πράγματα της Κρήτης. Έχει στο ενεργητικό του εκδηλώσεις πνευματικές και άλλες, που δεν γίνονται αλλού. Αυτή τη στιγμή θεωρώ την Ηλιούπολη επί προεδρίας του, ως το καλύτερο Κρητικό Σωματείο. Είναι το καλύτερο διότι πραγματικά κυνηγά την παράδοση και την προβάλλει στρογγυλά, κυκλικά, καθολοκληρία.
4.Σην εφημερίδα Η ΑΛΗΘΕΙΑ για την Κρήτη-Μάρτιος 1999, ο ιδρυτής-διευθυντής της Μάνος Χάρης σχολιάζει : Ο δραστήριος Πρόεδρος των Κρητών Ηλιούπολης είναι ένας από τους ελάχιστους αν όχι ο μοναδικός, που προγραμματίζει όλες τις εκδηλώσεις του χρόνου τις οποίες περιλαμβάνει κάθε μήνα στο ημερολόγιο που εκδίδει ο Σύλλογος. Το έχομε ξαναπεί και το ξαναλέμε γιατί το θεωρούμε κάτι σημαντικό, τη στιγμή που βλέπομε τα χάλια και την ανοργάνωση της Παγκρητίου.
Κλείνοντας, ευχαριστώ θερμά το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Κρητών Ηλιούπολης, για την τιμητική διάκριση κατά την επετειακή εκδήλωση που πραγματοποίησε, την Παρασκευή 8 Μαϊου του 2026. Η τιμή αυτή ανήκει σ’ όλους τους Κρήτες της Ηλιούπολης. Η μεγάλη τιμή και δόξα ανήκει στους απόδημους Κρήτες, που πρωτοστατήσανε, βάλανε το θεμέλιο λίθο και δημιουργήσανε το Σύλλογό μας.
Και στα 80 με το καλό.
Μάϊος 17 του 2026
Σταύρος Φωτάκης
